Yakup Kadri Karaosmanoğlu Kimdir?

12 Mayıs 2015 0 yorum Millî Edebiyat Dönemi 436 Görüntüleme

Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Yaşamı

Yakup Kadri, 27 Mart 1889’da Kahire’de doğdu. Adı 17. yüzyıl sonla­rında duyulmaya başlanan ünlü Karaosmanoğlu ailesinden Manisalı Abdülkadir Bey’le Mısır’da evlendiği eşi İkbal Hanım’ın, 1885’de do­ğan Zahide adlı kız çocuklarından sonra dünyaya gelen, ikinci çocuk­tandır.

Altı yaşında ailesiyle birlikte Manisa’ya yerleşir. İlköğrenimini Fevziye Mekteb-i iptidaisinde tamamlar. Rüşdiyeye ikinci sınıfa kadar Manisa’da devam eden Yakup Kadri, 1903’te İzmir İdadisinde oku­maya başlar. 1905 yılında tekrar ailesiyle doğduğu topraklara, Mısır’a döner ve İskenderiye’deki Fréresler Fransız Okuluna kaydolur. Ve bir yıl sonra ortaöğrenimini tamamlayarak mezun olur.

Aile 1908 yılı başlarında, Meşrutiyet’in hemen öncesinde İstan­bul’a döner. Balkan Savaşı’na dek, Kadıköy Yeldeğirmeni’nde yaşar­lar. Bu arada Yakup Kadri, Mekteb-i Hukuk’a girer. 1909 Mart’ında Faik Ali, Refik Halit, Celal Sahir, Ahmet Samim, Ali Canip ile birlikte Fecr-i Ati topluluğunun ilk toplantısına katılır. Aynı yılın Haziran ayında Resimli Kitap dergisinde “Nirvana” adlı oyunu yayımlanır. 1911 yılın­da üç yıl okuduğu Hukuk Fakültesi’nden diploma almadan ayrılır. 1913’te ilk öykü kitabı Bir Serencam yayımlanır. Aynı yıl Peyam gaze­tesinde yazmaya başlar. 1915’te Üsküdar İdadisinde edebiyat ve felsefe öğretmenliği yapmaya başlar. Bu devirde Yakup Kadri, Schopenhauer, Nietzsche, Ibsen gibi yazar ve düşünürlerin etkisi altındadır ve bu etkilenme 1917’lere kadar sürer. Öyküleri çoğunlukla ikdam gazetesinde yayımlanan Yakup Kadri, 1916’dan sonra bireycilikten toplumculuğa yönelir. Savaş ve seferberlik konularını işler. Mütareke sırasında ise yeniden mensur şiire döner ve Erenlerin Bağından‘ı ya­zar (1918-1919).

Yakup Kadri 1916 yılında, yakalandığı tüberküloz hastalığının teda­visi için İsviçre’ye, Davos’a gider. İsviçre’ye gitmeden önce girdiği Bektaşi muhiti Nur Baba romanına konu olur. 1919’da İsviçre’den döner ve İkdam da köşe yazarlığına başlar. 1921 yılında, Kurtuluş Savaşı’nın en zorlu günlerinde Ankara’ya çağrılır. Kurtuluş hareketini görmek ve liderleriyle görüşmek fırsatını bulması onun sosyal gerçek­çiliğe geçişinde önemli bir etkendir. 1920’de Kiralık Konak, 1921’de Nur Baba, 1922’de Okun Ucundan ve Halide Edip, Falih Rıfkı ve Mehmet Asım ile birlikte hazırladığı İzmir’den Bursa‘ya adlı bir çalış­ması, 1923’te ise Kadınlık ve Kadınlarımız adlı eseri yayımlanır.

Yakup Kadri, 11 Ekim 1923 yılında Mutasarrıf Asaf Bey’in kızı, Bur­han Asaf Belge’nin kızkardeşi Leman Hanım’la evlenir. Aynı yıl Mardin milletvekili olarak TBMM’ye girer. 1926 yılında akciğerlerinin tedavisi için ikinci kez İsviçre’ye gider. Oradan Milliyet gazetesine “Alp Dağla­rından” başlığıyla yayımlanan mektuplarını gönderir. Konusunu Ittihatçı-itilâfçı çekişmesinden alan Hüküm Gecesi 1927’de, Mütareke yıl­larında İstanbul’da yaşanan ahlâk çöküntüsünü anlattığı romanı Sodom ve Gomore 1928’de yayımlanır.

Yakup Kadri 1932 yılında dört arkadaşıyla -Vedat Nedim Tor, Burhan Asaf Belge, İsmail Hüsrev Tökin ve Şevket Süreyya Aydemir- Kadro der­gisini çıkarır. İktisadi devletçilik ve sosyal siyaset ilkelerini savunan der­gi üç yıl süren yayın hayatının ardından, Yakup Kadri’nin 1934’de elçilik görevine atanması nedeniyle kapanır. Yakup Kadri bu arada Manisa mil­letvekilidir ve Kurtuluş Savaşı gözlemlerinden ve Anadolu Mezalimini Tahkik Komisyonu ile birlikte çalıştığı dönemden yararlanarak Yaban‘ı (1932) yazar. Ankara romanı ise 1934’te yayımlanır.

Yakup Kadri önce Tiran elçiliği (1934) yapar. Bunu Prag (1935), La Haye (1939), Bern (1942) izler. Tahran elçiliğinden (1949-1951) son­ra tekrar Bern’e (1951) atanır. Bu görevde üç yıl kaldıktan sonra emekli olur. Elçilik göreviyle yurtdışında bulunduğu dönemde daha çok monografi (Atatürk) ve anılarını kaleme alır (Zoraki Diplomat, Anamın Kitabı). Bir de iki ciltlik Panorama adlı romanını yazar bu yıllarda. 1960’da Kurucu Meclis üyeliğine getirilir. 1961 seçimlerinde bu kez memleketi Manisa’dan milletvekili seçilir. Bu görevi 1965’e kadar süren Yakup Kadri 13 Aralık 1974’de Ankara’da hayata gözleri­ni kapatır. Mezarı İstanbul’da, Beşiktaş’taki Yahya Efendi Mezarlığı’ndadır.

Eserleri:

Öykü: Bir Serencam (1913), Rahmet (1923), Millî Savaş Hikâye­leri (1947).

Roman: Kiralık Konak (1921), Nur Baba (1922), Hüküm Gecesi (1927), Sodom ve Gomore (1928), Yaban (1932), Ankara (1934), Bir Sürgün (1937), Panorama I (1950), Panorama II (1954), Hep O Şarkı (1956).

Mensur Şiirler: Erenlerin Bağından (1918-1922), Okun Ucundan (1922).

Anı: Zoraki Diplomat (1954), Anamın Kitabı (1957), Vatan Yolun­da (1958), Politikada 45 Yıl (1968), Gençlik ve Edebiyat Hatıraları (1969).

Monografi: Ahmet Haşim (1934), Atatürk (1946).

 

 

Tiyatro: Nirvana (1909), Veda (1909), Sağanak (İst. Şehir Tiy. Ktp., Tarihsiz), Mağara (1934).

Çeşitli Yazılar: Kadınlık ve Kadınlarımız (1923), Ergenekon (2 cilt, 1929), Alp Dağlarından ve Miss Chalfrin’in Albümünden (1942).

Çeşitli Derlemeler: İzmir’den Bursa’ya, H. Edip, F. Rıfkı, M. Asım ile birlikte “Hikâyeler, Mektuplar ve Yunan Ordusunun Mesuliyetine Dair Bir Tetkik” notu ile yayımlanır. İçinde Yakup Kadri’nin “Küçük Neron”, “Dünya Gözü” ve “Ahret Sesleri, Teslim! Teslim!” adlı üç öyküsü bulun­maktadır (1922). Seçme Yazılar, Latin harflerinin kabulü üzerine alfa­beyi öğretmek üzere hazırlanmış bir derleme kitabıdır. Başlığın altında, “Bu kitap Dil Encümeni’nin kararı ile Yakup Kadri, Falih Rıfkı ve Ruşen Eşref tarafından tertip edilmiştir,” notu bulunmaktadır (1928).

Çevirileri: Horatlus (1931), Svvanların Semtinden (1942).

 Kaynak: (Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Hep O Şarkı, İletişim yay. İst. 2009, s. 175)

YAKUP KADRİ’NİN HİKAYECİLİĞİ İÇİN TIKLAYINIZ.

 

Yazılan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Suç teşkil edecek yazılardan dolayı edebice.net sorumlu tutulamaz.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 yorum