Bağlanıp zülf-î hezâran-tâbına

İbret oldum âh aşk erbâbına

Hürr iken düştüm belâ gird-âbına

İbret oldum âh aşk erbabına

Can sanırken düşmen-i cân oldu yâr

Kıldı cismim zâr, çeşmim eşk-bâr

Benden etsin nev-hevesler i’tibâr

ibret oldum âh aşk erbabına

Gönlüm en âlî vefâ-girdâr iken

Bilmedin ettin harâb ey dil-şiken

Oldun âh ümmîdime âteş-fiken

İbret oldum âh aşk erbâbına

                      Muallim Naci (Şerâre)

Şarkı yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

-Nişanlı Kız –

1

Tepeden nasıl iniyor bakın

Şu kızın nişanlısı şanlıdır

Yaradan nazardan esirgesin

Koca dağ gibi delikanlıdır

2

Fese bak fese ne güzel de al

Ne de hoş belindeki morlu şal

Demedim ya ben sana bak da kal

O kadar da bakma ziyanlıdır

3

Ne kadar kızardın aman aman

Neden öyle başına çıktı kan

Beri gel, bayılma a kız heman!

Yüreğin de pek helecanlıdır

4

Yakışıklıdır seviyor cihan

Anı ben de çok severim inan

Benim olsa bâri şu kahramân

Olamaz ne çâre nişanlıdır.

5

Ne darıldın Ahmed’in oynaşı

Darılır mı adama kardaşı S

ana benziyor şu dağın başı

Ne zaman bakılsa dumanlıdır

6

Somudup oturma darıl da git

Bizi ihtiyâra şikâyet it

Beni istemekte olan yiğit

Daha şanlıdır daha anlıdır

                        Muallim Naci (Fürûzân)

Köylü Kızların Şarkısı yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Aşk-ı fettana intisâb edeli

Âh bilsen ne bî-karâr oldum

Firkatin eşkimi şerâb edeli

Şâribi’l-leyli ve’n-nehâr oldum

İçsem akşamdan ah sabâha kadar

Umduğum neşve doğmuyor meyden

Bana bir özge derd verdi kader

Gamım eksilmez oldu heyheyden

Nasıl olmaz cihâniyân hayran

Tab’ımın bî-karârlıklarına

Göremezler sebeb galat-bînân

Sinemin dâğ-dârlıklarına

Gelin ey ehl-i ibtilâ içelim

Ne için câma varmıyor eliniz

Sızdınız mı birer daha içelim

Dinleyin! Söyleyendir ekmeliniz

Neydi evvelki gösteriş sâkî

Ya bu bîgânelik neden şimdi

Yetişir bekledik, yetiş sâkî

Beni de etme na’ra-zen şimdi

Kalkınız ey refikler! Gidelim

O bütün var hezâr dem-sâzı

Paramızla niçin niyaz edelim

Çekilir mi bu kâfirin nâzı

Kime söylersin âh! Dalmışlar

Kimi ben şimdi hem-zebân edeyim

Ne kadar bî-mecâl kalmışlar

Bırakıp bunları nasıl gideyim

Arkadaşlar! Sabâh yaklaşıyor

Hoş olurdu gidilse hanelere

Bize pîr-i muğan bile şaşıyor

Vermez oldu kulak terânelere

Rüfekâdan kalır yerim yoktur

Gidemem şimdi hânem olsa bile

Peyke üstünde kaldığım çoktur

Ben de yatsam mı bir bâhane ile

Nerdesin muğ-beçe! Şerâb getir

Sana düşmez bu rütbe istiğna

Ne kadar içmişiz? Hesâb getir

O da olmuş gunûde vâ-veylâ

Mey-perestim, mukîm-i mey-gedeyim

Lâ-mekanilerin budur vatanı

Ne için muttasıl mey içmedeyim

Getirenden sorun cihâna beni…

                                     Muallim Naci (Âteşpâre)

Meyhânede Bir Söyleniş yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Cevlân eder ol dâhiyetü‘i-harb-ı şerer-pâş

Yer yer tutuşur Avrupa’da âteş-i perhâş

Baktıkça bu genç ordu kumandânına pîrân

Derlerdi: Desinler sana ser-dâr-ı dilîrân

Meydân-ı vegâ görmedi bir öyle muhârib

Her harbe o tâlib yine her yerde o gâlib

Ammâ olur ol saf-şiken-i ma’rike-âşûb

Bî-zehre kıyâs ettiği bir fırkaya mağlûb

Tutmuş-o savuşmakla – yerin saf-der-i dîger

Ammâ bunu sermiş yere bir merd-i ciğer-der

Peygamberini hayli küçük gördüğü ümmet

Merdâne eder ordusunun mahvına himmet

Şâhinşehe bak âlet-i feth etti dürûğu

Sür’atle sönüp gitti yalandandı fürûğu

Âfâkı bırakmakta iken kanlar içinde

Kalmış bu sefer kendisi volkanlar içinde

Gelmiş bir olup cenge burûdetle harâret

Etmiş o cesîm ordunun ârâmım gaaret

Âlâf ile donmakta olan asker azalmış

Etrâfına bakmış koca dâhî donakalmış

Vermekte iken nutku anın askere gayret

Lâl etmiş idi kongıre erbâbını hayret

Görmekte iken ol nasak-âmûz-ı hasâret

Dünyâ ile uğraşmağa nefsinde cesâret

Dünyâ anı bir menzileye etti ki tenzîl

Etmekte idi yüzbaşılık yâdını tebcîl

                                                Muallim Naci (Yâdigâr-ı Nâci)

Napolyon Bonapart yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bir dâhiye bir fenn-i celîl eyliyor isbât

Dünyâ ana bî-dâd ile etmekte mükâfat

Görmekte iken ol hünerin nef’ini âlem

Bir fâidesin görmemiş îcâd eden âdem

                                       Muallim Naci (Yâdigâr-ı Nâci)

Gutenberg yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Çıkın şu savmâdan zâhidân, Cihanı görün!

Nasıl güzel geçiyor filemin zamânı görün!

Bilin betâlet ü gayret nedir, ne hâsıl eder?

Bakın şimendifere! Bir de kârbânı görün!

Çalışmayıp oturanlarda züll ü ye’se bakın!

Oturmayıp çalışanlarda izz ü şânı görün!

“Cihan lisanla döner” derler, öyledir, sevinin!

Ne irtikâ ediyor milletin lisânı görün!

Biraz mülâhazanız yok mu? Dinleyin, okuyun!

Ne söylüyor ukalânın suhan-verânı görün!

                                                 Muallim Naci (Fürûzân)

Görün yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Vatanımdan tebâüd etmiş idim

Sorma ammâ nasıl tebâüd ediş

Sonra Bağdad’a doğru gitmiş idim

Unutulmaz o âşıkâne gidiş

Eşk-i hasret eser-nümâ-yı hurûş

Ser hevâ-dâr, sine gam-perver

Dil hayâl-i vatanda, leb hâmûş

Yine ammâ kalem nağam-perver

Bâdın ol suya uğradıkça rehi

Kesilir sath-ı Dicle mahşer-i mevc

Sedd-i râh olmak İstedikçe gehî

Cenk eder senklerle leşker-i mevc

Cûşa başlar görünce seyl-i dilim

Lâübâlî revişli enhârı

Akar enhâra mâ’-i meyl-i dilim

Severim ser-hoşâne reftârı

Bir gelir, şöyle bir lâtif döner

Gidemez hep bir istikâmette

Her dönüş arz eder cihân-ı diğer

Her cihân başka bir letâfette

Nedir ey cûy-ı hoş-reviş, bu şitâb

Acebâ Basra Körfezi’nde ne var

Durma, git git ki etti Hâlik-i âb

Bahri nehr-i revâna cây-ı karâr

Ben de bir başka cüy-i cûşânım

Nice vâdiden eyledim cereyân

Firkat-i bahr ile hurûşânım

Bende senden ziyâdedir feyezân

Feyezânın tezâyüd ettikçe

Tuna cûş eyliyor hayâlimde

Tunalaştın gözümde gittikçe

………………………………………….

…………………………………………

Âh-ı memdûdum oldu hem-râhın

Ya tabiî değil mi âh edişi

Anı yâd eyleyen dil-âgâhın

Acebâ hangi asrın âsârı

Ne bu vîrâneler sevâhilde

Oldu nakşı hayâlime sâri

Kaldı yer yer harâbeler dilde

Olsa kâşâneler kenârında

Tâzelense ümîd-i istikbâl

Olsa ma’mûreler civârında

Ne güzel ârzû, ne tatlı hayâl!

Dicle yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Al yine bir mihnet-i nâ-geh-zuhûr

Ben bilirim baht-ı gam-îcâdımı

Eyledi vîrân dil-i âbâdımtı

Zelzele-yi firkat-i nâ-geh-zuhûr

Bilmiyor ârâm nedir yâ ki hâb

Aşk ile bildim ki bilişmiş gönül

Belli ki bir zülfe ilişmiş gönül

Bî-sebeb olmaz bu kadar piç ü tâb

Gönlümü etti yine mahzûn zamân

Girye verir seyr-i çemen çeşmime

Arızını gâib eden çeşmime

Ma’raz-ı gamdır safahât-i cihân

Âşık-ı âlâm-nasîbin yine

Oldu duçâr-ı sademâtî mihen

Yâ neden olsun seni bulmuş iken

Hicrete mecbûr garibin yine.

Hayli dem olmuş idi sahrâ-neverd

Mel’anet-i tâli’-i merdûd ile

Eşk-i revân ü dil-i pür-dûd ile

Olmadadır şimdi de deryâ-neverd

Etsem ikâmet olurum mübtelâ

Şiddet-i sevda denilen âfete

Muğterib olsam düşerim mihnete

Bence sefer derd, ikâmet belâ

Zihne gelir fikr-i saadet mi var

Gelse de ümmîd-i visalin gelir

Pürsiş-i ahvâle hayâlin gelir

Hastanı yoksa kim arar kim sorar

Âh o itâb, ol suhan-i şekkerîn

Bezm-i visalinde ne devlet idi

Hîn-i vedâımda ne hâlet idi

Âh o tagayyür, o nigâh-î hazîn

Gerçi dolaşmaktayım âvâre vâr

Dönmedi minhâc-ı şedidim henüz

Sönmedi misbâh-ı ümidim henüz

Gerçi eritti tenimi rûzigâr

Dilde vefâ fıtratı bâki olur

Gezse de hicrânın ile serseri

Bir gün o ümmîd-perestin yeri

Sadr-ı tarab-gâh-ı telâki olur

                        Muallim Naci (Âteşpâre)

Firkat yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Bilsem şu kuzu neden gam almış

Her nâlesi kalbe dâğ-zendir

Feryâd ederek koşar nedendir

Sütsüz mü refîksiz mi kalmış?

Ey süt kuzusu nedir bu nâliş?

Kim oldu sebeb bu infiâle

Mâder vererek sana nevâle

Pehlûsunu etmiyor mu bâliş

Yoksa sürüden cüdâ mı kaldın

Firkat mi bu ıztırâbı dâî

Kalmışlara bakmıyor mu râî

Bî-hem-reh ü bî-nevâ mı kaldın

Bî-hûde mi böyle türk-tâzın

Vardır bu melâl içinde ümmîd

Mâderdir eden ümidi tevlîd

Geçmez mi o mihr-bâna nâzın

Ümmîd iledir bükâ-yı etfâl

Süt vermede bî-emel mi mâder

Herkes bir ümîde hizmet eyler

Ümmîd iledir cihanda her hâl

Sen olmasan ey hayâl-i ümmîd

Kâbil midir izdiyâd-ı ömrüm

Sayendedir imtidâd-ı ömrüm

Binler yaşa ey nihâl-i ümmîd

Gel gel! Kucağımda eyle ârâm

Âmmâ seni validen de bekler

Bî-hûde mi çektiği emekler

Koş koş! Anı bâri eyle hoş-kâm

Zannım memeyi dehâna aldı

Zîrâ işitilmez oldu efgân

Şâd eyledi derd-mendi derman

Feryâd edecek daha ne kaldı

Zânûların eylemiş nihâde

Teshîl-i rızâ’ için zemîne

Fistandaki şîr-i şekkerîne

Fıtrat anı eylemiş fütâde

Eyler memeyi başıyla tehzîz

Dünbâle ise hemîşe cünbân

Doymaz bunu seyre çeşm-i insân

Yâ Rab bu ne vaz’-ı hikmet-âmîz

Seyr et şu telâşı, bak şu şevke

Şâdî-yi dem-i visâldir bu

Ey körpe kuzu! Ne hâldir bu

El-gıbta şu hâlete, şu zevke

Lâkin! Bu zaîf pâk-zâda

Kassâb nasıl kıyar bilinmez

Esrâr-ı hafiyye var bilinmez

Etvâr-ı tasarruf-i Hüdâ’da

İnsan gibi var mı hîç gaddâr

Gaddarlığı ölse eyler ihyâ

Dem urmada merhametten amma

Yanında rahîm gürk-i hun-hâr

Bil kadrin: ey garîb ma’sûm

Ömründe bu en güzel zamandır

Kassâb-ı felek adu-yi cândır

Eyler seni an-karîb ma’dûm

Bilmem kim olur benim şefikim

Ben şimdi senin şefîkin oldum

El-kıssa senin refikin oldum

Kûy-î ademe çıkar tarikim

Kurbân-geh-i köhnedir bu âlem

Kan içmediği zamânı göster

Kim yaptı bu hâk-dânı göster

Hayret-zede olmasın mı âdem

Düşmez bu kuyûda kalb-i âgâh

Mâdâm ki âkıbet fenadır

İndimde Hüdâ bilir fedâdır

Bir lâhza sefâya mâ-sivâ’llah

                        Muallim Naci (Âteşpâre)

Kuzu yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Uçtukça hayâl-i yâr gözde

Ârâma bulup medâr sözde

Şeb-dâne-yi dîde-yi terimle

Meşgul olurum kebûterimle

Bir öyle enîs-i cân bulunmaz

Ammâ o da her zamân bulunmaz

Terk eylemiş işte âşiyânı

Hâki iken olmuş âsumânî

Baktıkça o sun’-i ber-kemâle

Şâhîn-i kazâ gelir hayâle

Göklerde gezen o bâl-i menkûş

Bir gün olacak zemîne mefrûş

Hoşnûd musun bu ibtilâdan

Bilmem ne usandın inzivâdan

Bir beyza içinde hayli eyyâm

Tenhâca kapandın ettin ârâm

Âh olsa İdim şu sırra vâkıf

Nerden girip oldun anda âkif

Çıktın büyüyüp fezâ-yı feyze

Hatırda mı tenk-nây-ı beyza

Geh arkadaşınla gâh tenhâ

Hürrüm diyerek uçarsın ammâ

Gâhî o nigâh-ı vahşet-âsâr

Hiss ettiriyor ki bir gamın var

Etmiş seni de karîn-i hayret

Hürriyet içinde bir esâret

Baksan görünür bu dâr-ı ibret

Sayyâd ile saydtan ibâret

Gördün mü bu dâm-gehte âzâd

Bir dâmın esiri sayd ü sayyâd

Âlem bu tarîke münseliktir

Yekdiğeri sayda münhemiktir

Bir gürk ana geldi oldu cellâd

Av bekler iken av oldu sayyâd

Bir başka cihân olunsa ibrâz

Etsek şuradan seninle pervâz

Dünyâ nedir anmasak unutsak

Âvâreyiz âşiyâna tutsak

                        Muallim Naci (Âteşpâre)

Kebuter yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.