Türk Edebiyatında manzum fabl yazan ilk isim Şinasi’dir. Şinasi’nin La Fontaine’den etkilenerek yazdığı fabllardan bir örnek:

Arı ile Sivrisinek

Gördü bir balarısın sivrisinek

Dedi böyle ana fahr eyleyerek

Var mı bir bencileyin nefs-i nefis

K’ola âzâde vü bî-havf-i reis

Nice bir kasr ü sarâya girerim

Ruh-i dil-berleri takbîl ederim

Olurum mest-i dem-i hurd ü kelân

Gâh raksân ü gehî nağme-künân

Ne belâ kim çalışırsın her dem

Nef’ini görmede ancak âdem

Nâhl verdi ana bir şöyle cevâb

K’ey eden bâr-ı bedi fazl-ı hesâb

Vâkıâ cinsine yoktur başbuğ

Geçinir her biriniz sâhib-i tuğ

Lîk kâşâne vü dârâta bedel

Gübreliktir sana gâhîce mahal

Hem bulunmazsa güzeller yanağı

Bûs edersin nice murdâr ayağı

Bir gün ol raks ü tanînin eseri

Cümleye bâis olur derd-i seri

Lâ-cerem bir de biri hiddet eder

Emdiğin kana seni diyyet eder

Biz ki ya’sûba olup fermân-ber

Fırkamız yek-dil olur ser-tâ-ser

Nûr ü ezhâr üzerin cây ederiz

Vus’umuz mertebe işler gideriz

Bir kovanda yaparız şem’ü asel

Zevkimizdir bu iki hüsn-i amel

Mumumuz halka bütün şevk verir

Balımız zâikaya zevk verir

Şinasi (Müntahabât-ı Eş’âr)

Arı ile Sivrisinek – Şinasi yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Eşek ile Tilki

Çıktı bir bâğın içinden yola bir yaşlı himâr

Nakl için beldeye yüklenmiş idi rüy-i nigâr

Derken aç karnına bir tilki görünce geldi

Böyle bir tâze üzüm hasreti bağrın deldi

Öteki çifteyi attı bu yanaştıkça biraz

Sonra lâkin aradan kalktı bütün nâz ü niyâz

Tilki

Gelsem olmaz mı huzûra a benim aslanım?

Tâ yakından bakayım hüsnünüze hayrânım

Dâim olsun beyimin sâye-yi lûtf u keremi

Gül biter bastığı yerlerde mübarek kademi

Benzer ol hoş kokulu kuyruğu a’lâ miske

Koklarım burnuma urmazsa efendim fiske

Eyler irfânını imâ o suhan-gû gözler

Yakışır ağzına mevzun ü mukaffa sözler!

Eşek ifrât-ı neşâtından anırdı der iken

Sanki karpuz kabuğu gördü yahut tâze diken.

Tilki

 Cânıma işledi gitti bu ferah-nâk hevâ

Siz sükût etseniz ammâ yine var başka sefâ

Çünkü bülbül işitip nağmenizi sirkat eder

Çağırır belki gelir dinleyene hüzn ü keder!

Tilki böyle nice diller dökerek zevk etti

Eşeği bir kuyunun başına dek sevk etti

Tilki

Burada bir güzel âhûr ile yemlik vardır

Neyleyim yükle girilmez kapısı pek dardır

Uyuyup yatma gibi zevk u sefâ çok anda

Su içip yem yemeden gayri cefâ yok anda

Anda sâkin dişilerde o letâfet başka

Hele bir kerre bakın düşmeyin ammâ aşka

Yaklaşınca eşek âyine-yi âba baktı

Yüzün aksin sezerek ağzı suyu pek aktı

                              Eşek

Vâkıâ görmedeyim dil-ber ü nâzik bir baş

Tilki

Çağırın tez anı gelsin size olsun oynaş

Buraya gel diye feryâd ederek taştı himâr

Kuyudan aks-i sedâsın işitip şaştı himâr

Tilki

Gördünüz mü sizi şimdi ediyorlar da’vet

Bu ziyâfette aceb yok mu bana bir hizmet

Bunda kalsın yükünüz tek ininiz siz aşağı

Arkanızdan gelirim olmağa tavla uşağı

Eşek attı yükünü yerlere kendin kuyuya

Tilki mirâs yedi tâ ana rahmet okuya

Şinasi (Müntahabât-ı Eş’âr)

Eşek ile Tilki yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

(Reşîd Paşa’nın ölümü İçin)

Sadr-ı a’zam idi fevt oldu Reşîd Pâşâ vâh

Altıdır almış idi câh-ı Sedâret ile şân

Mustafa ismi idi ayn-ı kerem cismi idi

Ukalâ kısmı idi aklına dil-beste hemân

Fevtine tâm bu târihi Şinâsî yazdım

Sadr-ı me’vâda reşîd-ül-vüzerâ buldu makaam

            ★

Reşîd Pâşâ mukîm olsun İlâhi câh-ı me’vâda

            ★

Âsaf-ı âdil Reşîd Pâşâ meâda göçtü vây

Şinasi  (1858, Müntahabât-ı Eş’âr)

Târih (Reşîd Paşa’nın ölümü İçin) yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Gören saçın arasından yüzün parıldısını

Sanır ki kâre buludun içinde gün doğmuş

Yanında kan ile yaş içre kaldığım görüp el

Demez mi kim birini su kızı suya boğmuş

                       Şinasi (Müntahabât-ı Eş’âr)

Hezel

Efendi köhne yahûdî akaaidin satma

Nasıl bu tâze maârifle “Eskiler alayıml”

(“g” yi “c” gibi söyleyen birine okutmak için yazılmıştır.)

Güç gelir gözgöre çevri çekegörmek dil ü cân

Gece gündüz geçiyor gölge gibi çünki cihân

                                 Şinasi (Müntahabât-ı Eş’âr)

Hicivler yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Eşi yok bir güzeli sevdi beğendi gönlüm

Kıskanır kendi gözümden yine kendi gönlüm

Gâhi hasret iken ol sîneye sînem kavuşur

Sanma gönlümde olan derd-i muhabbet savuşur

Yâseminden bile nâziktir o boy-bos anda

Sarmaşık vâri sarılsam eğilir ol anda

Candan ülfet edeli öyle civân dil-ber ile

İstemem gayrisini hûr ü melek olsa bile

Mest olup neş’e-yi şehvetle o gözler bayılır

Serpilince yüzüne gözyaşım ammâ ayılır

Bağrım ezmez mi süzüldükçe o baygın gözler

Beni imrendirir ağzındaki tatlı sözler

Kendi hüsnünden utanmış da kızarmış yanağı

Yüzün örtüp kapamış saçları baştan aşağı

Uğradım zülfü hayâliyle karâ sevdâya

Böyle Mecnûn dahi düşkün mi idi Leylâ’ya

Cân çekişmekten ise cânımı versem bâri

Cân fedâ eyleme bir iş mi sevince yâri

Ben şehîd olmadan aşkıyle mezârım kazayım

Taşımı gözlerimin kanlı yaşıyla yazayım

Şinasi (Müntahabât-ı Eş’âr)

Arz-ı Muhabbet yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Mahmûr-ı bâde haste-yi bî-tâbı andırır

Yoktur anın ilâcı mey-î nâbı andırır

Sâkî elinde bâde verirken elin öpen

Devlet gününde yâr olan ahbâbı andırır

Zülfün düşünce gerden-i berrâkın üstüne

Billür içinde sünbül-i sîr-âbı andırır

Aks eyledikçe tas-ı araktan bütün gece

Nûr-i ruhun denizdeki meh-tâbı andırır

Mevc-i şerâb-dilde gamı gark eder gider

Zîrâ ki neş’e varta-yı gird-âbı andırır

                     Şinasi (Müntahabât-ı Eş’âr)

Gazel (… “andırır” redifli) yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Güldürürken yüzümü çehre-yi gül-fâm-ı şerâb

Neye lâzım bana sâkî-yi dil-ârâm-ı şerâb

Kalb eder katresi kalbimde sefâya kederi

Kîmyâ-yi ferah olsa yakışır nâm-ı şerâb

Aklıma bâde verir başka cilâ-yî irfân

O cilâya demeli pertev-i ilhâm-ı şerâb

Neş’e vaktinde ayârı kişinin belli olur

Aceb inşân mihektaşı mıdır câm-ı şerâb

Hasret-i Kevser ile ağlayamam dünyâda

Güldürürken yüzümü çehre-yi gül-fâm-ı şerâb

                        Şinasi (Müntahabât-ı Eş’âr)

Gazel (..şarap redifli) yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Gelelim zât-ı Reşîd’in şerefi mebhasine

Söz mü var devleti ihyâya olan meb’asine

Sensin ol fahr-ı cihân-i medeniyyet ki hemân

Ahdini Vakt-i Saâdet bilir ebnâ-yı zemân

Ne aceb nâtık-ı i’câz-ı hikemdir dehenin

Ayet-i beyyinedir âleme her bir suhanin

Kalb-i millette vücûdun ulu bir mu’cizedir

Bunu fehm eylemeyen müdrike-yî âcizedir

Adi ü ihsânını ölçüp biçemez Nevtonlar

Akl ü irfânını derk eylemez Eflâtunlar

Âleme mûris-i cân adi ile ihsân olmuş

Âdeme bâis-i şân akl ile irfân olmuş

Şem’idir kalbimizin cân ile mâl ü nâmûs

Hıfz için bâd-ı sitemden olur adlin fânûs

Ettin âzâd bizi olmuş iken zulme esîr                                                         

Cehlimiz sanki idi kendimize bir zencîr

Bir ıtık-nâmedir insâna senin kaanûnun

Bildirir haddini Sultâna senin kaanûnun

Sen gibi âkil olan kan dökerek gün mü sürer

Vech-i nâmûsuna ol kan ile düzgün mü sürer

Olmuş insâna taassub bir unulmaz illet

Hüsn-i tedbîrin ile kurtulur andan millet

Andırırsın o tabîbi ki ne dem verse ilâç

Iztırâbından anı hastası eyler iz’âc

İncedir gerçi bu fikrim kaba düştü ta’bîr                                                  

Eyledim sanki mürekkeb ile hûri tasvir

Fi’le çıktıkça zamirindeki hayr-f niyyet

Buldu bir başka şeref âlem-i insâniyyet

Vakf eden Tanrı mıdır mahkeme-yî vicdânın

Bitirir hâkim-i re’yin işini dünyanın

Bin yaşa devlet û ikbâl-i fahîmânen ile

Mülkü tedvir ederek akl-i hakîmânen ile

                           Şinasi (Müntahabât-ı Eş’âr)

Kasîde (Mustafa Reşit Paşa’ya) yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

                           — Vasatından yedi beyit mahzûftur —

Dilin irâdesini başta akl eder tedbîr

Ki tercemân-ı lisandır anı eden takrir

O tercemâna bedeldir kalem gehî elde

Eder tasavvurunu cism-i nâtıkın tasvîr

Ziyâ-yı akl ile tefrîk-i hüsn ü kubh olunur                          

Ki nûr-ı mihrdir elvânı eyleyen teşhir

Kitâbsız görülür sun’-ı Sâni’-î Ezelî

Tutar hayâtını şâhid vücûd-ı Hakka darîr

Yazık ki câhil edip matlabınca şerr ü fesâd

Koyar netîce-yi ef ali ismini takdîr

Kader dedikleri halkın mûrad-ı Hak’tır kim

Ezelde etti bizi her umûrda tahyîr

Erer mi Hikmet-i Mevlâ’ya aklı insânın

Cihanı şâmil olur mu fürûğ-ı şem’-i münîr

Tehâlüf üzre olurken anâsır ü enfüs

Hemîşe birbirinin hâlini eder tağyîr.

Megaalib oldu tabiî tabâyi’-î zî-rûh

Kavî zaîfi eder kahr ü cebr ile teshîr

Bu cebri men’ için akl-î beşer kodu kaanûn

Ki ettiler ana hükmünce adi ü hak ta’bîr

Bu adl ü hakkun diyânet demiş kimi âkil

Takıldı defs ü hevânın boğazına zencîr

Bu adl ü hakkın adûsu yine beşerdendir

Olur muhâfızı ammâ ki hâme vü şemşîr

Kalem kılıç olup aklın debîr ü cellâdı

Biri işâret ederse biri eder tedmîr

Bu sırr-ı hikmeti fehme gerektir akl-i Reşîd

Ki akl-i külle verir hayret andaki te’sîr

Tasavvur eyle hidîv-â celâl ü izzetini

Seninle etmededir iftihâr tâc ü serîr

Aceb midir medeniyyet resûlü dense sana

Vücûd-ı mu’cizin eyler taassubu tahzîr

İnanmayım mı gönülden tenâsüh-î rûha

Eğer bu âleme gelmiş denirse sana nazîr

Huzûrun encümen-î dâniş olmuş ehl-i dile

Kim anda nüsha-yı zâtın olunmada tevkîr

Yeni fidan gibi gars-i yemîn-i devletinim

Kim eyledi beni mihr-î teveccühün tezhîr

Bitince meyve-yi fazlım bahâr-ı ömrümde

Dikildi bâğ-ı cihanda ocağıma incîr

 Eyâ ehâli-yi fâzlın reis-i cumhuru

Revâ mı kim kalayım ehl-i cehl elinde esîr

Halâsımı umarım ben zamân-ı adlinde

Ederse akl-i reşîdin eder buna tedbîr

                Şinasi  (1857, Müntehabât-ı Eş’âr)

Kasîde yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.

Kâinâtı yaratan Hazret-i Hak azze ve cell

Kim anın vahdetidir mebde’-i feyyâz-ı ezel

Pâdişâhânın odur pâdişeh-i lemyezeli

Saltanat sürmededir kendiliğinden ezelî

Devlet-î hâssı bekaa üzre olunmuş bünyâd                                              

Öyle devlet ki anın hükmüne olmuş münkaad

Zât-ı a’lâsı vücûd ü ademin sâhibidir

Ehl-i enfâsa hayât ü ecelin vâhibidir

Zulümâtın arasından çıkarır nûr-ı lâtîf

Dahi envârın içinde yaratır zıll-ı kesîf                                                      

Feyz-i lütfü dil-i sâfa erişir eyler eser

Cism-i şeffâfın içinden nitekim nûr geçer

                          Şinasi (Müntahabât-ı Eş’âr)

İlahi-Şinasi yazısı ilk önce Edebice Dergisi üzerinde ortaya çıktı.