Bir İngiliz Subayının Çanakkale Cephesinden Mektupları

18 Şubat 2015 0 yorum Kitaplar Dünyası 346 Görüntüleme

-ÇANAKKALE CEPHESİNDEN MEKTUPLAR KİTABI ÜZERİNE-

 

Kitabın Künyessi: Guy Warneford Nıghtıngale, “Çanakkale Cephesinden Mektuplar”, Hazırlayan ve tercüme eden: Yahya Yeşilyurt, Recep Gülmez, 200 s., 2014, İstanbul, Ötüken Neşriyat.

         Bu kitabı okudum, bu kitapla ilgili düşüncelerimi paylaşmak istedim. Bahse konu olan kitabın müellifi, I. Dünya Savaşı’nın Çanakkale Cephesi’nde İngiltere’nin subayı olarak Osmanlı’ya karşı savaşanlardandır. Kitap, Nıghtıngale’nin annesi, babası ve kardeşine düzenli olarak gönderdiği mektuplardan oluşur.

 

         Kitap, geçtiğimiz haftalarda Türkçemize kazandırıldı. Kitabın hazırlanması ve tercümesini Akademisyen Yahya Yeşilyurt-Recep Gülmez üstlenmiş. Eser, Önsöz, Giriş, Sonuç ve Değerlendirme, Seçilmiş Kaynakça, Ekler, Dizin bölümleri ve 49 mektuptan oluşmaktadır. Mektuplar 1 Mayıs 1915’ten başlar, 19 Ekim 1915’te biter.

         Nıghtıngale’nin Teğmen’dir. Aynı zamanda birliğin yazıcısıdır. Dolayısıyla mektupların sansürsüz olması önemlidir. Mektuplarda savaştaki İngiliz kayıplarıyla ilgili gazetedeki bazı haberlerin yanlışlığına ve bunların tashihine yönelik bilgiler dikkat çekmektedir. Annesine yazdığı bir mektupta, savaşın içeriğiyle ilgili sağda solda konuşmamasını, aksi takdirde sansüre uğrayabileceğini ifade eder. Başka bir yerde, “Umarım mektuplarımın herhangi birini başka kimselere yollamamışsındır; özellikle de basına.”(s.132) der.Sıradan bir askerin kendisi kadar ailesine mektup yazma fırsatı olmadığını söyler.

Yazarın mektuplarının ilk bölümlerinde savaşı kazanacaklarına olan inanç oldukça fazladır. Ama evdeki hesap çarşıya hiç uymayacaktır.  Kayıplar çok ama çok fazladır. Yazar, kayıpların muhasebesini şöyle yapar:

 

Afrika’da 3 yıl içinde kaybettiğimizden daha fazla sayıdaki asker ve subayımızı Çanakkale’ye çıkan bu taburda ilk üç gün içinde kaybettik.” (s.38) 

         Kitabın bana göre en önemli tarafı İngiliz askerinin ruh halini ustaca yansıtmasıdır. Ümitsizlik bir salgın halini almaya başlamıştır artık. Mektupların sonuna doğru, başta kendisi ve askerlerin tamamında “bir kurşun saplansa da ölüp kurtulsak” zihniyetinin yaygın olduğunu belirtir. Ve hatta bütün İngiliz asker ve subaylarında artık “Türkiye Türklerindir” algısı yerleştiğini belirtir. (s.144)

 Savaşın uzamasıyla birlikte İngiliz askerlerindeki ümit, ümitsizliğe doğru kaydığı, birçok askerin kafayı yediğini, bazı subay ve askerlerin kısa sürede saçının ağardığını, sinir hastalığı ve kalp krizinden öldüğünü beyan eder. Psikolojisi bozulan askerlerin binlerce olduğunu vurgular. 

*Türk Nişancıların başarısı dikkat çeker

*Yazar, soğukkanlı bir kişiliğe sahiptir. Savaşın acımasız, korkunç anlarını gördüğü gibi anlatmaktadır. Bir askerlerinin yemek yerken vurulduğunu, çorbanın içine düştüğünü, çaydanlığın içerisine kan damladığını, her şeyin berbat olduğunu, gün boyu bundan dolayı yemek yemediklerini belirtir. (s.80) Ailesine birkaç santim ile ıskalayarak geçen Türk kurşununu mektubuyla birlikte gönderir. (s.82) Paramparça olmuş bir Türk askerinin cesedinden hatıra olarak bir kibrit kutusunu çaldığını belirtir.(s.128) 

 *Mektuplarda düşmandan bahsederken, her zaman Türk vurgusu vardır. Mektupların hiçbir yerinde Osmanlı, İslam vurgusu yoktur. 

*Savaşın bütün acımasızlığına rağmen yazarın işini aksatmadan kitap ve gazete okuması bence çok önemlidir. Okuduğu kitapların isimlerine de değinir. Diğer yandan ailesinden mektupla birlikte başta kitap olmak üzere, puro, sigara, çikolata, çorap, saat, hava yastığı, tütün, fener pili birçok şey ister. Bunların neredeyse tamamı ulaştırılır.

 

*Başlarda yazdığı mektubun birinde, 4 subay 230’dan oluşan bölüğümde kendisiyle beraber sadece 31 kişi kaldığını söyler. Tugayda kendisiyle birlikte 8 rütbelinin olduğunu/kaldığını belirtir. İngiliz ordusundaki subayların askere oranla, azlığı dikkat çekmektedir. 

Yazılan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Suç teşkil edecek yazılardan dolayı edebice.net sorumlu tutulamaz.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 yorum