Enver Paşa’nın Sarıkamış Vasiyeti

29 Aralık 2014 0 yorum Araştırma-İnceleme-Eleştiri 588 Görüntüleme

 

Sarıkamış Harekatı, bizim tarihimizin acı sayfalarından biridir. Sebep ve sonuçları üzerine çokça tartışılan bu harekatın izleri günümüzde hâlâ taptaze.

Rus ordusuyla mücadeleden ziyade soğuk ve kötü hava şartlarıyla mücadelenin sonucunda on binlerce askerimizi Allahüekber Dağları’nda kar altında bıraktık. 90 bin askerimizin şehit olduğu tevatürünün bugün dahi geçerliliğini koruduğu bu harekâttan geriye çok acı hatıralar kaldı. 

90 bin askerimizin bu harekatta şehit düştüğü tezini kim ne zaman hangi maksatla ortaya atmış bu pek bilinmez ancak bu tevatüre kendim de dahil bizden çok inanan oldu. Zira şehitlerimizi anma vesilesiyle yapılan birçok toplantı ve törende bu 90 bin şehit ifadesini hâlâ duyuyoruz. Oysa bunun böyle olmadığı gerek Genel Kurmay Başkanlığınca Gerekse bazı tarihçilerimizce ortaya kondu. Genel Kurmay Başkanlığı Rusların donmuş halde 23 bin Türk askerini gömdüklerini Rus kaynaklarından nakleder. Mehmet Niyazi de 90 bin sayısını Rusların uydurduğunu belirterek bu savaşta Türk tarafının tüm kayıplarının 23 bin olduğunu belirtir.

90 bin askerin abartılı bir sayı olduğu birçok tarihçi tarafından ortaya konması, orada bir dram yaşandığı gerçeğini örtmez. 90 bin değil de 9 bin askerimizi dahi savaşta değil de dondurucu soğuğa kurban vermemiz vicdanlarımızı, yüreklerimizi kanatmaya yeter. Kaldı ki, bu civanları o kahredici soğuğa kurban etmemiş olsaydık, daha sonra vereceğimiz kurtuluş mücadelemizde elimiz belki daha kuvvetli olacak, birçok mücadeleyi çok fala sıkıntıya düşmeden kazanmasını bilecektik. Bu düşüncelerin belki bugün için bir değeri yok ama bazı keşkeler insanın içini hâlâ yakıyor.

Sarıkamış Harekâtının günah keçisi olarak çoğu zaman Enver Paşa gösterilir. Bu gerçekten böyle midir, bunu tarihçilerimiz daha iyi yorumlar ancak, Enver Paşa’nın arşivlerden çıkan aşağıdaki vasiyeti bize olayların başka yönünü gösteriyor. Enver Paşa 1877-78 Osmanlı-Rus Harbinde Ruslara kaptırılan Kars, Ardahan, Batum ve Sarıkamış’ı geri almak ve Kafkas Cephesinde Rusları mağlup etmek amacıyla bu harekatı düzenlemiş ve şartların lehimize gitmesi durumunda da bu amaca ulaşılacağı kanısındaydı. Ancak, tarih; şartların Enver Paşa’nın hesap ettiği gibi gelişmediğini, bu harekâtın tam bir faciayla neticelendiğini yazacaktır. Ancak Enver Paşa Sarıkamış faciasından biraz önce kaleme aldığı vasiyetnamede dönemin hükûmetine bakın neler söylüyor:[1]

“Hükûmete: Plânım, Ruslar’a hemen iki misli üstün iki kolordu ile arkalarına düşerek geri çekilmeye mecbur etmek ve bu suretle 11. Kolordu ve Süvari fırkasiyle takip olunan düşmanı karşılayıp tamamiyle mahvetmekti. Dokuzuncu ve Onuncu Kolordu muvaffakiyetle hareketi yaptı. Düşmana taarruz edildi fakat mağlup edilemedi. Şimdi 11. Kolordu ve Süvari fırkasını bekliyorum. Gelir de yetişirse, düşmanı bozacağım. Fakat gelmeden düşman zayıflamış kıt’alarımıza taarruz eder ve taarruzda muvaffak olursa o vakit ordu mahvolmuş demektir.

Şimdiye kadar asker ve zabitler hiç kusursuz harbettiler. Her manev­rayı yaptılar. Eğer Allah da yardım ederse muvaffakiyet kesindir. Eğer muvaffak olamazsam son neferimle beraber öleceğim. Bu halde vasiyetim: Ben vazifemi yaptığımı sanıyorum ve öyle ölüyorum. Düşmana sonuna kadar karşı koyunuz. Herhalde sonunda muvaffak olacağız. Ben hareketime pişman olmadan kalben müsterîh olarak ölüyorum. Yaşasın dinim, vatanım, padişahım.

Eğer geride kalanlarıma yardım etmek isterseniz: Eşim Sultan Efendi Hazretleri’nin ödeneği kâfi değildir. Kendisinin rahatça yaşaması için hiç olmazsa başkumandanlık ödeneğimin onun ödeneğine ilâvesi ve annemle babamın refahının sağlanması ile ilâhî rahmete mazhar olmam için birkaç hayır yapılmasını rica eder, yükselmesine çalışmaktan başka bir maksat beslemediğim din ve milletime dua eder, tanıyanlara selâm ederim. Yaşasın Müslümanlık, Osmanlılık ve Osmanlılar’ın Padişahı Sultan Mehmed Han.

Enver.

Servet nâmına birşeyim yoktur. Maamafih ne varsa refikam Sultan Efendi Hazretleri’ne bırakıyorum.

Enver”

 

 

 




[1] Murat Bardakçı, Sarıkamış’taki Büyük Felaketin Sorumlusu Hafız Hakkı Paşa’nın Pişmanlık Günlüğü, Habertürk gazetesi, 23. 12. 2012 tarihli sayısı

Yazılan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Suç teşkil edecek yazılardan dolayı edebice.net sorumlu tutulamaz.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 yorum