YAKUP KADRİ KARAOSMANOĞLU (1889-1974)

27 Nisan 2013 0 yorum Fecr-i ÂtÎ Edebiyatı 2200 Görüntüleme

 

Yakup Kadri, 27 Mart 1889’da Kahire’de doğdu. Adı 17. Yy. sonlarında duyulmaya başlanan ünlü Karaosmanoğlu ailesinden Manisalı Abdülkadir Bey’le Mısır’da evlendiği eşi İkbal Hanım’ın, ikinci çocuğudur. Altı yaşında ailesiyle birlikte Manisa’ya yerleşir. İlköğrenimini Fevziye Mekteb-i İptidaisi’nde tamamlar. Rüştiyeye ikinci sınıfa kadar Manisa’da devam eden Yakup Kadri, 1903’te İzmir İdadisi’nde okumaya başlar. 1905 yılında tekrar ailesiyle doğduğu topraklara, Mısır’a döner ve İskenderiye’deki Fréresler Fransız Okulu’na kaydolur. Ve bir yıl sonra ortaöğrenimini tamamlayarak mezun olur.

Aile 1908 yılı başlarında, Meşrutiyet’in hemen öncesinde İstanbul’a döner. Balkan savaşı’na dek, Kadıköy Yel Değirmeni’nde yaşarlar. Bu arada Yakup Kadri, Mekteb-i Hukuk’a girer. 1909 Mart’ında Faik Ali, Refik Halit, Celal Sahir, Ahmet Samim, Ali Canip ile birlikte Fecr-i Âtî topluluğunun ilk toplantısına katılır. Aynı yılın haziran ayında “Resimli Kitap” dergisinde “Nirvana” adlı oyunu yayımlanır. 1911 yılında üç yıl okuduğu Hukuk Fakültesinden diploma almadan ayrılır. 1913’te ilk öykü kitabı “Bir Serencam” yayımlanır. Aynı yıl Peyam gazetesinde yazmaya başlar. 1915’te Üsküdar İdadisi’nde edebiyat ve felsefe öğretmenliği yapmaya başlar. Bu devirde Yakup Kadri, Schopenhauer, Nietzsche, İbsen gibi yazar ve düşünürlerin etkisi altındadır ve bu etki 1917’lere kadar sürer. Öyküleri çoğunlukla İkdam gazetesinde yayımlanan Yakup Kadri, 1916’dan sonra bireycilikten toplumculuğa yönelir. Savaş ve seferberlik konularını işler. Mütareke sırasında ise yeniden mensur şiire döner ve “Erenlerin Bağından”ı yazar. (1918-1919)

Yakup Kadri 1916 yılında yakalandığı tüberküloz hastalığının tedavisi için İsviçre’ye gider. İsviçre’ye gitmeden önce girdiği Bektaşi muhiti “Nur Baba” romanına konu olur. 1919’da İsviçre’den döner ve İkdam’da köşe yazarlığına başlar. 1921 yılında, Kurtuluş Savaşı’nın en zorlu günlerinde Ankara’ya çağrılır. Kurtuluş hareketini görmek ve lideriyle görüşmek fırsatını bulması onun sosyal gerçekliğe geçişinde önemli bir etkendir. 1920’de Kiralık Konak, 1921’de Nur Baba, 1922’de Okun Ucundan, ve Halide Edip, Falih Rıfkı ve Mehmet Asım ile hazırladığı İzmir’den Bursa’ya adlı bir çalışması, 1923’te ise Kadınlık ve Kadınlarımız adlı eseri yayımlanır.

Yakup Kadri 11 Ekim 1923’te Mutasarrıf Asaf Bey’in kızı, Burhan Asaf Belge’nin kız kardeşi Leman Hanım’la evlenir. Aynı yıl Mardin milletvekili olarak TBMM’ye girer. 1926’da akciğerlerinin tedavisi için ikinci kez İstanbul’a gider. Oradan Milliyet gazetesine “Alp Dağları’ndan” başlığıyla yayımlanan mektuplarını gönderir. Konusunu İttihatçı-İtilafçı çekişmesinden alan Hüküm Gecesi 1927’de, mütareke yıllarında İstanbul’da yaşanan ahlâk çöküntüsünü anlattığı romanı Sodom ve Gomore 1928’de yayımlanır.

Yakup Kadri 1932’de dört arkadaşıyla –Vedat Nedim Tör, Burhan Asaf Belge, İsmail Hüsrev Tökin, Şevket Süreyya Aydemir- Kadro dergisini çıkarır. İktisadi devletçilik ve sosyal siyaset ilkelerini savunan dergi, üç yıl süren yayın hayatının ardından, Yakup Kadri’nin 1934’te elçilik görevine atanması nedeniyle kapanır. Yakup Kadri bu arada Manisa milletvekilidir ve Kurtuluş Savaşı gözlemlerinden ve Anadolu Mezalimini Tahkik Komisyonu ile birlikte çalıştığı dönemden yararlanarak Yaban’ı yazar. (1932) Ankara romanı ise 1934’te yayımlanır.

Yakup Kadri önce Tiran elçiliği yapar. (1934) bunu Prag (1935), La Haye (1939), Bern (1942) izler. Tahran elçiliğinden sonra tekrar Bern’e atanır. (1951) bu görevde üç yıl kaldıktan sonra emekli olur. Elçilik göreviyle yurt dışında olduğu dönemde daha çok monografi (Atatürk) ve anılarını (Zoraki Diplomat) kaleme alır. Panorama adlı romanını da bu yıllarda yazar. 1960’da Kurucu Meclis Üyeliğine getirilir. 1961 seçimlerinde Manisa’dan milletvekili seçilir. Bu görevi 1965’e kadar süren Yakup Kadri 13 Aralık 1974’te Anakara’da hayata gözlerini yumar. Mezarı İstanbul Beşiktaş’taki Yahya efendi Mezarlığı’ndadır.

 

ESERLERİ:

Öykü: Bir Serencam (1913), Rahmet (1923), Millî Savaş Hikâyeleri (1947)

Roman: Kiralık Konak (1921), Nur Baba (1922), Hüküm Gecesi (1927), Sodom ve Gomore (1928), Yaban (1932), Ankara (1934), Bir Sürgün (1937), Panorama I (1950), Panorama II (1954), Hep O Şarkı (1956)

Mensur Şiir: Erenlerin Bağından (1918-1922), Okun Ucundan (1922)

Anı: Zoraki Diplomat (1954), Anamın Kitabı (1957), Vatan Yolunda (1958), Politikada 45 Yıl (1968), Gençlik ve Edebiyat Hatıraları (1969)

Monografi: Ahmet Haşim (1934), Atatürk (1946)

Tiyatro: Nirvana (1909), Veda (1909), Sağanak (İst. Şehir Tiy. Tarihsiz), Mağara (1934)

Çeşitli Yazılar: Kadınlık ve Kadınlarımız (1923), Ergenekon (2 cilt, 1929), Alp Dağlarından Miss Chalfrin’in Albümünden (1942), İzmir’den Bursa’ya (1922, Halide edip, F. Rıfkı, M. Asım ile birlikte)

Çevirileri: Horatius (1931), Swanların Semtinden (1942)

 

Kaynakça:

Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Hep O Şarkı, iletişim yay. İst. 2009, s. 175

NOT: SİTEMİZDEN KAYNAK GÖSTERİLMEDEN ALINTI YAPILAMAZ

Yazılan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Suç teşkil edecek yazılardan dolayı edebice.net sorumlu tutulamaz.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 yorum