ŞEYHOĞLU MUSTAFA VE HURŞİDNAME

27 Nisan 2013 0 yorum Divan Edebiyatı 7301 Görüntüleme

 

ŞEYHOĞLU MUSTAFA (1340?-1410?) ve HURŞİDNAME

Şeyhoğlu Mustafa, Germiyan Beyliğinde nüfuzlu bir aileye mensuptur. Germiyan Beyi Süleyman Şah’ın yanında nişancılık ve defterdârlık görevlerine getirilmiş, Sonra Osmanlı padişahı Yıldırım Beyazıd’a intisap etmiş (katılmış), Süleyman Şah’a yazdığı Hurşidnâme adlı mesnevîsini Yıldırım Beyazıd’a sunmuştur.

Hoca Mes’ud’un talebesi olan Şeyhoğlu, Hurşidnâme’yi 1387’de tamamlamıştır. Bu eser halk hikâyelerinin tipik bir motifi olan “görmeden aşık olma” motifi üzerine kurgulanmış bir macera romanı özelliğindedir. Mesnevinin konusu kısaca şöyledir:

 

“ Hurşîd, İran şahı Sivavuş’un kızıdır. Ferahşâd da bir mağrib şehzadesidir. Hurşid doğduğu zaman müneccimler, onun yurda felaket getireceğini söylemesi sebebiyle Hurşid bir kuleye kapatılır. Bir gün hükümdarın kuleye gönderdiği adamlar Hurşid’in güzelliğini görüp çılgına dönerler. Bunlardan biri çareyi ölmekte, diğer üçü çöllere düşmekte bulur. Bir tanesinin hâli Mağrip sultanının oğlu Ferahşâd’ın gözüne çarpar. Genç şehzade, bu adamdan güzelliğini öğrendiği Hurşid’e görmeden âşık olur. Hurşid’i bulan Ferahşâd ve Hurşid birbirlerine âşık olurlar. Hurşid’in güzelliğini aynı adamların üçüncüsünden öğrenen Çin hükümdarı Boğa Han da Hurşid’e âşık olur. Kuvvetli bir orduyla İran’a saldıran Boğa Han, Hurşid’in kurnazlığıyla yenilir ve ölür. Hurşid ile ferahşâd, başta Mısır sultanının oğlu Behram olmak üzere, daha birçok engeli aşar ve en sonunda kavuşurlar.”

 

Yukarıda özeti verilen ve mefâîlün, mefâîlün, fa’ûlün vezniyle yazılmış bu eser gerek hikâyecilik sanatı gerekse merak uyandıran olay ve hareketleriyle başarılıdır. Yazar, eserin monotonluğunu gidermek için hikâye aralarında başka vezinlerde (ölçülerde) gazeller serpiştirilmiştir. Bu eserin dili genellikle sadedir. Söyleyişte Türkçenin inceliklerini kavramış bir sanatkârın üslûbu vardır.

 

Şeyhoğlu’nun diğer eseri Kenzü’l- Kübera’dır. 1401’de yazılan ve bir siyasetname özelliği taşıyan bu eser dönemin siyasi ve sosyal yaşamına dair önemli bilgiler verir. Şeyhoğlu’nun Merzübanname ve Kâbusname adında iki eseri daha vardır.

 

Yazılan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Suç teşkil edecek yazılardan dolayı edebice.net sorumlu tutulamaz.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 yorum