ŞEMSETTİN SAMİ (1850-1904)

27 Nisan 2013 0 yorum Tanzimat Edebiyatı 810 Görüntüleme

 

 

1 Haziran 1850’de Yanya (Yunanistan)’da doğan Şemsettin Sami, 18 Haziran 1904’te İstanbul’da öldü.

Şemsettin Sami içinde bulunduğu dönemde Türkçenin yabancı sözcük ve kurallardan arındırılması için çaba harcamıştır.

 

Şemsettin Sami ortaöğrenimini Yanya’da bir Rum lisesinde tamamladı (1868). Eski yunanca, Fransızca ve İtalyanca öğrendi. Bir süre Mektubî Kalemi’nde çalıştıktan sonra 1871’de İstanbul’a geldi. Burada Matbuat Kalemi’ne girdi. 1872’de istenmeden yapılan evliliklerin olumsuz sonuçlarını işleyen ve ilk Türk romanı kabul edilen Taaşşuk-ı Talât ve Fitnat (Talat ile Fıtnat’ın Aşkı) adlı yapıtını yayımladı. Matbuat Kalemi’ndeki görevini sürdürürken bir yandan da Sirac ve Hadika gazetelerinde çalıştı. 1874’te Trablusgarb’a giderek il gazetesinin yöneticiliğini üstlendi. İstanbul’a döndükten sonra Besa yahut Ahde Vefa (1875), Seydi Yahya (1875) ve Gâve (1876) adlı oyunlarını yayımladı. 1876’da çıkmaya başlayan Sabah gazetesinde başyazarlık yapmaya başladı. Tercüman-ı Şark gazetesinde çalıştı. Bu gazetenin kapanmasından sonra “Cep Kitapları” adıyla çeşitli konularda küçük öğretici kitaplar yayımladı. 1893’te sarayda kurulan Teftiş-i Askerî Komisyonu’nun başkâtipliğine getirildi. 1896’da II. Abdülhamit tarafından evinde zorunlu ikâmete tabi tutuldu.

Şemsettin Sami, dil konusunda önemli çalışmalar yapmıştır. Türkçeye, Osmanlıca denmesine karşı çıkmış; Arapça ve Farsça sözcükler Türkçeyle kaynaşmayıp yabancı kaldığını öne sürmüştür. Türkçeyi zenginleştirmek için Arapça sözcükler almaktan vazgeçip Türkçe sözcüklerin kullanılması gerektiğini vurgulamıştır.

Şemsettin Sami Osmanlıcadaki sözcüklerin tamamına yakınının konuşma dilinde kullanılmadığını, Tanzimat Edebiyatı’nın ise Osmanlıcanın süslerinden kurtulmakla birlikte, sözcük düzeyinde gerekli yalınlığa bir türlü kavuşamadığını ileri sürmüştür.

ESERLERİ:

ROMAN:
Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (1872)

OYUN:
Besa yahut Ahde Vefa (1875)
Gâve (1876)

DİL ve SÖZLÜK ÇALIŞMALARI :
Kamus-ı Türki (2 cilt, 1899-1900, tıpkıbasımları 1978, 1989)
Kamus-ı Fransevi (1882-1905, Fransızca’dan Türkçe’ye sözlük)
Kamus-ı Fransevi (1885, Türkçe’den, Fransızca’ya sözlük)
Küçük Kamus-ı Fransevi (1886, Fransızca’dan Türkçe’ye sözlük)
Usul-i Tenkit ve Tertib (1886)
Nev’usul Sarf-ı Türki ((1891)
Kamus’ül Âlam (6 cilt, 1889-1898, tarih ve coğrafya ansiklopedisi)

Kaynakça:

Şemsettin Sami, Talât ile Fıtnat’ın Aşkı, İskele yay. İstanbul 2007, s. 3-4

NOT: SİTEMİZDEN KAYNAK GÖSTERİLMEDEN ALINTI YAPILAMAZ.

 

Yazılan yazıların sorumluluğu yazarlarına aittir. Suç teşkil edecek yazılardan dolayı edebice.net sorumlu tutulamaz.

Yazar Hakkında

İlginizi Çekebilir

0 yorum